മഹേശാനന്താദ്യ ത്രിഗുണരഹിതാമേയവിമല സ്വരാകാരാപാരാമിതഗുണഗണാകാരിനിവൃതേ । നിരാധാരാധാരാമരവര നിരാകാര പരമ പ്രഭാപൂരാകാരാവര പര നമോ വേദ്യ ശിവ തേ ॥1॥ നമോ വേദാവേദ്യാഖിലജഗദുപാദാന നിയതം സ്വതന്ത്രാസാമാന്താനവധുതിനിജാകാരവിരതേ । നിവർതന്തേ വാചഃ ശിവഭജനമപ്രാപ്യ മനസാ യതോഽശക്താഃ സ്തോതും സകൃദപി ഗുണാതീത ശിവ തേ ॥2॥ ത്വദന്യദ്വസ്ത്വേകം നഹി ഭവ സമസ്തത്രിഭുവനേ വിഭുസ്ത്വം വിശ്വാത്മാ ന ച പരമമസ്തീശ ഭവതഃ । ധ്രുവം മായാതീതസ്ത്വമസി സതതം നാത്ര വിഷയോ ന തേ കൃത്യം സത്യം ക്വചിദപി വിപര്യേതി ശിവ തേ ॥3॥ ത്വയൈവേമം ലോകം നിഖിലമമലം വ്യാപ്യ സതതം തഥൈവാന്യാം ലോകസ്ഥിതിമനഘ ദേവോത്തമ വിഭോ । ത്വയൈവൈതത്സൃഷ്ടം ജഗദഖിലമീശാന ഭഗവ- ന്വിലാസോഽയം കശ്ചിത്തവ ശിവ നമോ വേദ്യ ശിവ തേ ॥4॥ ജഗത്സൃഷ്ടേഃ പൂർവം യദഭവദുമാകാന്ത സതതം ത്വയാ ലീലാമാത്രം തദപി സകലം രക്ഷിതമഭൂത് ॥ തദേവാഗ്രേ ഭാലപ്രകടനയനാദ്ഭുതകരാ- ജ്ജഗദ്ദഗ്ധ്വാ സ്ഥാസ്യസ്യജ ഹര നമോ വേദ്യ ശിവ തേ ॥5॥ വിഭൂതീനാമന്തോ ഭവ ന ഭവതോ ഭൂതിവിലസ- ന്നിജാകാര ശ്രീമന്ന ഗുണഗണസീമാപ്യവഗതാ । അതദ്വ്യാവൃത്യാഽദ്ധാ ത്വയി സകലവേദാശ്ച ചകിതാ ഭവന്ത്യേവാസാമപ്രകൃതിക നമോ ധർഷ ശിവ തേ ॥6॥ വിരാഡ്ര്രൂപം യത്തേ സകലനിഗമാഗോചരമഭൂ- ത്തദേവേദം രൂപം ഭവതി കിമിദം ഭിന്നമഥവാ । ന ജാനേ ദേവേശ ത്രിനയന സുരാരാധ്യചരണ ത്വമോങ്കാരോ വേദസ്ത്വമസി ഹി നമോഽഘോര ശിവ തേ ॥7॥ യദന്തസ്തത്വജ്ഞാ മുനിവരഗണാ രൂപമനഘം തവേദം സഞ്ചിന്ത്യ സ്വമനസി സദാസന്നവിഹതാഃ । യയുർദിവ്യാനന്ദം തദിദമഥവാ കിം തു ന തഥാ കിമേതജ്ജാനേഽഹം ശരണദ നമഃ ശർവ ശിവ തേ ॥8॥ തഥാ ശക്ത്യാ സൃഷ്ട്വാ ജഗദഥ ച സംരക്ഷ്യ ബഹുധാ തതഃ സംഹൄത്യൈതന്നിവസതി തദാധാരമഥവാ । ഇദം തേ കിം രൂപം നിരുപമ ന ജാനേ ഹര വിഭോ വിസർഗഃ കോ വാ തേ തമപി ഹി നമോ ഭവ്യ ശിവ തേ ॥9॥ തവാനന്താന്യാഹുഃ ശുചിപരമരൂപാണി നിഗമാ- സ്തദന്തർഭൂതം സത്സദസദനിരുക്തം പദമപി । നിരുക്തം ഛന്ദോഭിർനിലയനമിദം വാനിലയനം ന വിജ്ഞാതം ജ്ഞാതം സകൃദപി നമോ ജ്യേഷ്ഠ ശിവ തേ ॥10॥ തവാഭൂത്സത്യം ചാനൃതമപി ച സത്യം കൃതമഭൂദൃതം സത്യം സത്യം തദപി ച യഥാ രൂപമഖിലം । യതഃ സത്യം സത്യം ശമമപി സമസ്തം തവ വിഭോ കൃതം സത്യം സത്യാനൃതമപി നമോ രുദ്ര ശിവ തേ ॥11॥ തവാമേയം മേയം യദപി തദമേയം വിരചിതം ന വാമേയം മേയം രചിതമപി മേയം വിരചിതും । ന മേയം മേയം തേ ന ഖലു പരമേയം പരമയം ന മേയം ന നാമേയം വരമപി നമോ ദേവ ശിവ തേ ॥12॥ തവാഹാരം ഹാരം വിദിതമവിഹാരം വിരഹസം നവാഹാരം ഹാരം ഹര ഹരസി ഹാരം ന ഹരസി । ന വാഹാരം ഹാരം പരതരവിഹാരം പരതരം പരം പാരം ജാനേ നഹി ഖലു നമോ വിശ്വശിവ തേ ॥13॥ യദേതത്തത്ത്വം തേ സകലമപി തത്ത്വേന വിദിതം ന തേ തത്ത്വം തത്ത്വം വിദിതമപി തത്ത്വേന വിദിതം । ന ചൈതത്തത്ത്വം ചേന്നിയതമപി തത്ത്വം കിമു ഭവേ ന തേ തത്ത്വം തത്ത്വം തദപി ച നമോ വേദ്യ ശിവ തേ ॥14॥ ഇദം രൂപം രൂപം സദസദമലം രൂപമപി ചേ- ന്ന ജാനേ രൂപം തേ തരതമവിഭിന്നം പരതരം । യതോ നാന്യദ്രൂപം നിയതമപി വേദൈർനിഗദിതം ന ജാനേ സർവാത്മൻ ക്വചിദപി നമോഽനന്ത ശിവ തേ ॥15॥ ംഅഹദ്ഭൂതം ഭൂതം യദപി ന ച ഭൂതം തവ വിഭോ സദാ ഭൂതം ഭൂതം കിമു ന ഭവതോ ഭൂതവിഷയേ । യദാഭൂതം ഭൂതം ഭവതി ഹി ന ഭവ്യം ഭഗവതോ ഭവാഭൂതം ഭാവ്യം ഭവതി ന നമോ ജ്യേഷ്ഠ ശിവ തേ ॥16॥ വശീഭൂതാ ഭൂതാ സതതമപി ഭൂതാത്മകതയാ ന തേ ഭൂതാ ഭൂതാസ്തവ യദപി ഭൂതാ വിഭുതയാ । യതോ ഭൂതാ ഭൂതാസ്തവ തു ന ഹി ഭൂതാത്മകതയാ ന വാ ഭൂതാ ഭൂതാഃ ക്വചിദപി നമോ ഭൂത ശിവ തേ ॥17॥ ന തേ മായാമായാ സതതമപി മായാമയതയാ ധ്രുവം മായാമായാ ത്വയി വര ന മായാമയമപി । യദാ മായാമായാ ത്വയി ന ഖലു മായാമയതയാ ന മായാമായാ വാ പരമയ നമസ്തേ ശിവ നമഃ ॥18॥ യതന്തഃ സംവേദ്യം വിദിതമപി വേദൈർന വിദിതം ന വേദ്യം വേദ്യം ചേന്നിയതമപി വേദ്യം ന വിദിതം । തദേവേദം വേദ്യം വിദിതമപി വേദാന്തനികരൈഃ കരാവേദ്യം വേദ്യം ജിതമിതി നമോഽതർക്യ ശിവ തേ ॥19॥ ശിവം സേവ്യം ഭാവം ശിവമതിശിവാകാരമശിവം ന സത്യം ശൈവം തച്ഛിവമിതി ശിവം സേവ്യമനിശം । ശിവം ശാന്തം മത്വാ ശിവപരമതത്ത്വം ശിവമയം ന ജാനേ രൂപത്വം ശിവമിതി നമോ വേദ്യ ശിവ തേ ॥20॥ യദജ്ഞാത്വാ തത്ത്വം സകലമപി സംസാരപതിതം ജഗജ്ജന്മാവൃത്തിം ദഹതി സതതം ദുഃഖനിലയം । യദേതജ്ജ്ഞാത്വൈവാവഹതി ച നിവൃത്തിം പരതരാം ന ജാനേ തത്തത്ത്വം പരമിതി നമോ വേദ്യ ശിവ തേ ॥21॥ ന വേദം യദ്രൂപം നിഗമവിഷയം മംഗളകരം ന ദൃഷ്ടം കേനാപി ധ്രുവമിതി വിജാനേ ശിവ വിഭോ । തതശ്ചിത്തേ ശംഭോ നഹി മമ വിഷാദോഽഘവികൄത്തിഃ പ്രയത്നല്ലബ്ധേഽസ്മിന്ന കിമപി നമഃ പൂർണ ശിവ തേ ॥22॥ തവാകർണ്യാഗൂഢം യദപി പരതത്ത്വം ശ്രുതിപരം തദേവാതീതം സന്നയനപദവീം നാത്ര തനുതേ । കദാചിത്കിഞ്ചിദ്വാ സ്ഫുരതി കതിധാ ചേതസി തവ സ്ഫുരദ്രൂപം ഭവ്യം ഭവഹര പരാവേദ്യ ശിവ തേ ॥23॥ ത്വമിന്ദുർഭാനുസ്ത്വം ഹുതഭുഗസി വായുശ്ച സലിലം ത്വമേവാകാശോഽസി ക്ഷിതിരസി തഥാഽഽത്മാഽസി ഭഗവൻ । തതഃ സർവാകാരസ്ത്വമസി ഭവതോ ഭിന്നമനഘാന്ന തത്സത്യം സത്യം ത്രിനയന നമോഽനന്ത ശിവ തേ ॥24॥ വിധും ധത്സേ നിത്യം ശിരസി മൃദുകണ്ഠോഽപി ഗരളം നവം നാഗാഹാരം ഭസിതമമലം ഭാസുരതനും । കരേ ശൂലം ഭാലേ ജ്വലനമനിശം തത്കിമിതി തേ ന തത്ത്വം ജാനേഽഹം ഭവഹര നമഃ കുർപ ശിവ തേ ॥25॥ തവാപാംഗഃ ശുദ്ധോ യദി ഭവതി ഭവ്യേ ശുഭകരഃ കദാചിത്ത്കസ്മിംശ്ചില്ലധുതരനരേ വിപ്രഭവതി । സ ഏവൈതാല്ലോകാൻ രചയിതുമലം സാപി ച മഹാൻ- കൃപാധാരോഽയം സുകയതി നമോഽനന്ത ശിവ തേ ॥26॥ ഭവന്തം ദേവേശം ശിവമിതരഗീർവാണസദൃശം പ്രമാദാദ്യഃ കശ്ചിദ്യദി യദപി ചിത്തേഽപി മനുതേ । സ ദുഃഖം ലബ്ധ്വാഽന്തേ നരകമപി യാതി ധ്രുവമിദം ധ്രുവം ദേവാരാധ്യാമിതഗുണ നമോഽനന്ത ശിവ തേ ॥27॥ പ്രദോഷേ രത്നാഢ്യേ മൃദുലതരസിംഹാസനവരേ ഭവാനീമാരൂഢാമസകൃദപി സംവീക്ഷ്യ ഭവതാ । കൃതം സമ്യങ്നാഠ്യം പ്രഥിതമിതി വേദോഽപി ഭവതി പ്രഭാവഃ കോ വാഽയം തവ ഹര നമോ ദീപ ശിവ തേ ॥28॥ ശ്മശാനേ സഞ്ചാരഃ കിമു ശിവ ന തേ ക്വാപി ഗമനം യതോ വിശ്വം വ്യാപ്യാഖിലമപി സദാ തിഷ്ഠതി ഭവാൻ । വിഭും നിത്യം ശുദ്ധം ശിവമുപഹതം വ്യാപകമിതി ശ്രുതിഃ സാക്ഷാദ്വക്തി ത്വയമപി നമഃ ശുദ്ധ ശിവ തേ ॥29॥ ധനുർമേരുഃ ശേഷോ ധനുവരഗുണോ യാനമവനി- സ്തവൈവേദം ചക്രം നിഗമനികരാ വാജിനികരാഃ । പുരോലക്ഷ്യം യന്താ വിധിരിപുഹരിശ്ചേതി നിഗമഃ കിമേവം ത്വന്വേഷ്യോ നിഗദതി നമഃ പൂർണ ശിവ തേ ॥30॥ മൃദുഃ സത്ത്വം ത്വേതദ്ഭവമനഘയുക്തം ച രജസാ തമോയുക്തം ശുദ്ധം ഹരമപി ശിവം നിഷ്കളമിതി । വദത്യേകോ വേദസ്ത്വമസി തദുപാസ്യം ധ്രുവമിദം ത്വമോങ്കരാകാരോ ധ്രുവമിതി നമോഽനന്ത ശിവ തേ ॥31॥ ജഗത്സുപ്തിം ബോധം വ്രജതി ഭവതോ നിർഗതമപി പ്രവൃത്തിം വ്യാപരം പുനരപി സുഷുപ്തിം ച സകലം । ത്വദന്യം ത്വത്പ്രേക്ഷ്യം വ്രജതി ശരണം നേതി നിഗമോ വദത്യദ്ധാ സർവഃ ശിവ ഇതി നമഃ സ്തുത്യ ശിവ തേ ॥32॥ ത്വമേവാലോകാനാമധിപതിരുമാനാഥ ജഗതാം ശരണ്യഃ പ്രാപ്യസ്ത്വം ജലനിധിരിവാനന്തപയസാം । ത്വദന്യോ നിർവാണം തട ഇതി ച നിർവാണയതിരപ്യതഃ സർവോത്കൃഷ്ടസ്ത്വമസി ഹി നമോ നിത്യ ശിവ തേ ॥33॥ തവൈവാംശോ ഭാനുസ്തപതി വിധുരപ്യേതി പവനഃ പവത്യേഷോഽഗ്നിശ്ച ജ്വലതി സലിലം ച പ്രവഹതി । തവാജ്ഞാകാരിത്വം സകലസുരവർഗസ്യ സതതം ത്വമേക: സ്വാതന്ത്ര്യം വഹസി ഹി നമോഽനന്ത ശിവ തേ ॥34॥ സ്വതന്ത്രോഽയം സോമഃ സകലഭുവനൈകപ്രഭുരയം നിയന്താ ദേവാനാമപി ഹര നിയന്താസി ന പരഃ । ശിവഃ ശുദ്ധാ മായാരഹിത ഇതി വേദോഽപി വദതി സ്വയം താമാശാസ്യ ത്രയഹര നമോഽനന്ത ശിവ തേ ॥35॥ നമോ രുദ്രാനന്താമരവര നമഃ ശങ്കര വിഭോ നമോ ഗൗരീനാഥ ത്രിനയന ശരണ്യാംഘ്രികമല । നമഃ ശർവഃ ശ്രീമന്നനഘ മഹദൈശ്വര്യനിലയ സ്മരാരേ പാപാരേ ജയ ജയ നമഃ സേവ്യ ശിവ തേ ॥ 36॥ മഹാദേവാമേയാനഘഗുണഗണപ്രാമവസത- ന്നമോ ഭൂയോ ഭൂയഃ പുനരപി നമസ്തേ പുനരപി । പുരാരാതേ ശംഭോ പുനരപി നമസ്തേ ശിവ വിഭോ നമോ ഭൂയോ ഭൂയഃ ശിവ ശിവ നമോഽനന്ത ശിവ തേ ॥37॥ കദാചിദ്ഗണ്യന്തേ നിബിഡനിയതവൃഷ്ടികണികാഃ കദാചിത്തത്ക്ഷേത്രാണ്യപി സികതലേശം കുശലിനാ । അനന്തൈരാകല്പം ശിവ ഗുണഗണശ്ചാരുരസനൈ- ര്ന ശക്യം തേ നൂനം ഗണയിതുമുഷിത്വാഽപി സതതം ॥38॥ മയാ വിജ്ഞായൈഷാഽനിശമപി കൃതാ ജേതുമനസാ സകാമേനാമേയാ സതതമപരാധാ ബഹുവിധാഃ । ത്വയൈതേ ക്ഷന്തവ്യാഃ ക്വചിദപി ശരീരേണ വചസാ കൃതൈർനൈതൈർനൂനം ശിവ ശിവ കൃപാസാഗര വിഭോ ॥39॥ പ്രമാദാദ്യേ കേചിദ്വിതതമപരാധാ വിധിഹതാഃ കൃതാഃ സർവേ തേഽപി പ്രശമമുപയാന്തു സ്ഫുടതരം । ശിവഃ ശ്രീമച്ഛംഭോ ശിവശിവ മഹേശേതി ച ജപൻ ക്വചില്ലിംഗാകാരേ ശിവ ഹര വസാമി സ്ഥിരതരം ॥40॥ ഇതി സ്തുത്വാ ശിവം വിഷ്ണുഃ പ്രണമ്യ ച മുഹുർമുഹുഃ । നിർവിണ്ണോ ന്യവസന്നൂനം കൃതാഞ്ജലിപുടഃ സ്ഥിരം ॥41॥ തദാ ശിവഃ ശിവം രൂപമാദായോവാച സർവഗഃ । ഭീഷയന്നഖിലാൻഭൂതാൻ ഘനഗംഭീരയാ ഗിരാ ॥42॥ മദീയം രൂപമമലം കഥം ജ്ഞേയം ഭവാദൃശൈഃ । യത്തു വേദൈരവിജ്ഞാതമിത്യുക്ത്വാഽന്തർദധേ ശിവഃ ॥43॥ തതഃ പുനർവിധിസ്തത്ര തപസ്തപ്തും സമാരഭത് । വിഷ്ണുശ്ച ശിവതത്ത്വസ്യ ജ്ഞാനാർഥമതിയത്നതഃ ॥44॥ താദൃശീ ശിവ മേ വാച്ഛാ പൂജായിത്വാ വദാമ്യഹം । നാന്യോ മയാഽർച്യോ ദേവേഷു വിനാ ശംഭും സനാതനം ॥ 45॥ ത്വയാപി ശാങ്കരം ലിംഗം പൂജനീയം പ്രയത്നതഃ । വിഹായൈവാന്യദേവാനാം പൂജനം ശേഷ സർവദാ ॥46॥ ഇതി ശ്രീസ്കന്ദപുരാണേ വിഷ്ണുവിരചിതം ശിവമഹിമസ്തോത്രം സമ്പൂർണം ॥