Shivamahimnah Stotram શિવમહિમ્નઃ સ્તોત્રમ | પુષ્પદન્ત ઉવાચ || મહિમ્નઃ પારં તે પરમવિદુષો યદ્યસદ્રુશી સ્તુતિર્બ્રહ્માદીનામપિ તદવસન્નાસ્ત્વયિ ગિરઃ | અથા વાચ્યઃ સર્વઃ સ્વમતિપરિણામાવધિ ગૃણન મમાપ્યેષ સ્તોત્રમ હર નિરપવાદઃ પરિકરઃ || ૧|| અતીતઃ પન્થાનં તવ ચ મહિમા વાઙ્મનસયો- રતદ્વ્યાવૃત્યા યં ચકિતમભિધત્તે શ્રુતિરપિ | સ કસ્ય સ્તોતવ્યઃ કતિવિધગુણઃ કસ્ય વિષયઃ પદે ત્વર્વાચીને પતતિ ન મનઃ કસ્ય ન વચઃ ||૨|| મધુસ્ફીતા વાચઃ પરમમૃતં નિર્મિતવત- સ્તવ બ્રહ્મન કિં વાગપિ સુરગુરોર્વિસ્મયપદમ | મમ ત્વેતાં વાણીં ગુણકથનપુણ્યેન ભવતઃ પુનામીત્યર્થેઽસ્મિન પુરમથન બુદ્ધિર્વ્યવસિતા || ૩|| તવૈશ્વર્યં યત્તજ્જગદુદયરક્ષાપ્રળયકૃત ત્રયીવસ્તુ વ્યસ્તં તિસૃષુ ગુણભિન્નાસુ તનુષુ | અભવ્યાનામસ્મિન્વરદ રમણીયામરમણીં વિહન્તું વ્યાક્રોશીં વિદધત ઇહૈકે જડધિયઃ ||૪|| કિમીહઃ કિંકાયઃ સ ખલુ કિમુપાયસ્ત્રિભુવનં કિમાધારો ધાતા સૃજતિ કિમુપાદાન ઇતિ ચ | અતર્ક્યૈશ્વર્યે ત્વય્યનવસરદુઃસ્થો હતધિયઃ કુતર્કોઽયં કાંશ્ચિન્મુખરયતિ મોહાય જગતઃ ||૫|| અજન્માનો લોકાઃ કિમવયવવન્તોઽપિ જગતા- મધિષ્ઠાતારં કિં ભવવિધિરનાદ્રુત્ય ભવતિ | અનીશો વા કુર્યાદ ભુવનજનને કઃ પરિકરો યતો મન્દાસ્ત્વાં પ્રત્યમરવર સંશેરત ઇમે || ૬|| ત્રયી સાંખ્યં યોગઃ પશુપતિમતં વૈષ્ણવમિતિ પ્રભિન્ને પ્રસ્થાને પરમિદમદઃ પથ્યમિતિ ચ | રુચીનાં વૈચિત્ર્યાદૃજુકુટિલ નાનાપથજુષાં નૃણામેકો ગમ્યસ્ત્વમસિ પયસામર્ણવ ઇવ ||૭|| મહોક્ષઃ ખટ્વાઙ્ગં પરશુરજિનં ભસ્મ ફણિનઃ કપાલં ચેતીયત્તવ વરદ તન્ત્રોપકરણમ | સુરાસ્તાં તામૃદ્ધિં દધતિ તુ ભવદ્ભૄપ્રણિહિતાં ન હિ સ્વાત્મારામં વિષયમૃગતૃષ્ણા ભ્રમયતિ ||૮|| ધ્રુવં કશ્ચિત્સર્વં સકલમપરસ્ત્વધ્રુવમિદં પરો ધ્રૌવ્યાધ્રૌવ્યે જગતિ ગદતિ વ્યસ્તવિષયે | સમસ્તેઽપ્યેતસ્મિન પુરમથન તૈર્વિસ્મિત ઇવ સ્તુવન ઞ્જિહ્રેમિ ત્વાં ન ખલુ નનુ ધૃષ્ટા મુખરતા || ૯|| તવૈશ્વર્યં યત્નાદ્યદુપરિ વિરિન્ચિર્હરિરધઃ પરિચ્છેત્તું યાતાવનલમનલસ્કન્ધવપુષઃ | તતો ભક્તિશ્રદ્ધાભરગુરુ-ગૃણદ્ભ્યાં ગિરિશ યત સ્વયં તસ્થે તાભ્યાં તવ કિમનુવૃત્તિર્ન ફલતિ ||૧૦|| અયત્નાદાપાદ્ય ત્રિભુવનમવૈરવ્યતિકરં દશાસ્યો યદ્બાહૂનભૃત રણકણ્ડૂપરવશાન | શિરઃ પદ્મશ્રેણીરચિતચરણાંભોરુહબલેઃ સ્થિરાયાસ્ત્વદ્ભક્તેસ્ત્રિપુરહર વિસ્ફૂર્જિતમિદમ ||૧૧|| અમુષ્ય ત્વત્સેવાસમધિગતસારં ભુજવનં બલાત કૈલાસેઽપિ ત્વદધિવસતૌ વિક્રમયતઃ | અલભ્યા પાતાળેઽપ્યલસચલિતાઙ્ગુષ્ઠશિરસિ પ્રતિષ્ઠા ત્વય્યાસીદ્ધ્રુવમુપચિતો મુહ્યતિ ખલઃ ||૧૨|| યદ્રુદ્ધિં સુત્રામ્ણો વરદ પરમોચ્ચૈરપિ સતી- મધશ્ચક્રે બાણઃ પરિજનવિધેયત્રિભુવનઃ | ન તચ્ચિત્રં તસ્મિન્વરિવસિતરિ ત્વચ્ચરણયો ર્ન કસ્યાપ્યુન્નત્યૈ ભવતિ શિરસસ્ત્વય્યવનતિઃ ||૧૩|| અકાણ્ડબ્રહ્માણ્ડક્ષયચકિતદેવાસુરકૃપા- વિધેયસ્યાઽસીદ્યસ્ત્રિનયનવિષં સંહૃતવતઃ | સ કલ્માષઃ કણ્ઠે તવ ન કુરુતે ન શ્રિયમહો વિકારોઽપિ શ્લાઘ્યો ભુવનભયભઙ્ગવ્યસનિનઃ ||૧૪|| અસિદ્ધાર્થા નૈવ ક્વચિદપિ સદેવાસુરનરે નિવર્તન્તે નિત્યં જગતિ જયિનો યસ્ય વિશિખાઃ | સ પશ્યન્નીશ ત્વામિતરસુરસાધારણમભૂત સ્મરઃ સ્મર્તવ્યાત્મા ન હિ વશિષુ પથ્યઃ પરિભવઃ ||૧૫|| મહી પાદાઘાતાત વ્રજતિ સહસા સંશયપદં પદં વિષ્ણોર્ભ્રામ્યદ્ભુજપરિઘરુગ્ણગ્રહગણમ | મુહુર્દ્યૌર્દૌઃસ્થ્યં યાત્યનિભૃતજટા તાડિતતટા જગદ્રક્ષાયૈ ત્વં નટસિ નનુ વામૈવ વિભુતા ||૧૬|| વિયદ્વ્યાપી તારાગણગુણિતફેનોદ્ગમરુચિઃ પ્રવાહો વારાં યઃ પૃષતલઘુદ્રુષ્ટઃ શિરસિ તે | જગદ દ્વીપાકારં જલધિવલયં તેન કૃતમિ- ત્યનેનૈવોન્નેયં ધૃતમહિમ દિવ્યં તવ વપુઃ ||૧૭|| રથઃ ક્ષોણી યન્તા શતધૃતિરગેન્દ્રો ધનુરથો રથાઙ્ગે ચન્દ્રાર્કૌ રથચરણપાણિઃ શર ઇતિ | દિધક્ષોસ્તે કોઽયં ત્રિપુરતૃણમાડમ્બરવિધિ- ર્વિધેયૈઃ ક્રીડન્ત્યો ન ખલુ પરતન્ત્રાઃ પ્રભુધિયઃ ||૧૮|| હરિસ્તે સાહસ્રં કમલબલિમાધાય પદયો- ર્યદેકોને તસ્મિન્નિજમુદહરન્નેત્રકમલમ | ગતો ભક્ત્યુદ્રેકઃ પરિણતિમસૌ ચક્રવપુષા ત્રયાણાં રક્ષાયૈ ત્રિપુરહર જાગર્તિ જગતામ ||૧૯|| ક્રતૌ સુપ્તે જાગ્રત્ત્વમસિ ફલયોગે ક્રતુમતાં ક્વ કર્મ પ્રધ્વસ્તં ફલતિ પુરુષારાધનમૃતે | અતસ્ત્વાં સંપ્રેક્ષ્ય ક્રતુષુ ફલદાનપ્રતિભુવં શ્રુતૌ શ્રદ્ધાં બદ્ધ્વા દૃઢપરિકરઃ* કર્મસુ જનઃ ||૨૦|| ક્રિયાદક્ષો દક્ષઃ ક્રતુપતિરધીશસ્તનુભૃતા- મૃષીણામાર્ત્વિજ્યં શરણદ સદસ્યાઃ સુરગણાઃ | ક્રતુભ્રેષસ્ત્વત્તઃ ક્રતુફલવિધાનવ્યસનિનો ધ્રુવં કર્તુઃ શ્રદ્ધાવિધુરમભિચારાય હિ મખાઃ ||૨૧|| પ્રજાનાથં નાથ પ્રસભમભિકં સ્વાં દુહિતરં ગતં રોહિદ્ભૂતાં રિરમયિષુમૃષ્યસ્ય વપુષા | ધનુષ્પાણેર્યાતં દિવમપિ સપત્રાકૃતમમું ત્રસન્તં તેઽદ્યાપિ ત્યજતિ ન મૃગવ્યાધરભસઃ ||૨૨|| સ્વલાવણ્યાશંસા ધૃતધનુષમહ્નાય તૃણવ- ત્પુરઃ પ્લુષ્ટં દ્રુષ્ટ્વા પુરમથન પુષ્પાયુધમપિ | યદિ સ્તૈણં દેવી યમનિરત દેહાર્ધઘટના- દવૈતિ ત્વામદ્ધા બત વરદ મુગ્ધા યુવતયઃ ||૨૩|| શ્મશાનેષ્વાક્રીડા સ્મરહર પિશાચાઃ સહચરા- શ્ચિતાભસ્માલેપઃ સ્રગપિ નૃકરોટીપરિકરઃ | અમઙ્ગલ્યં શીલં તવ ભવતુ નામૈવમખિલં તથાપિ સ્મર્તૄણાં વરદ પરમં મઙ્ગલમસિ ||૨૪|| મનઃ પ્રત્યક્વ્ચિત્તે સવિધમવધાયાત્તમરુતઃ પ્રહૃષ્ય઼્અદ્રોમાણઃ પ્રમદસલિલોત્સઙ્ગિતદ્રુશઃ | યદાલોક્યાહ્લાદં હ્રુદ ઇવ નિમજ્યામૃતમયે દધત્યન્તસ્તત્ત્વં કિમપિ યમિનસ્તત્કિલ ભવાન ||૨૫|| ત્વમર્કસ્ત્વં સોમસ્ત્વમસિ પવનસ્ત્વં હુતવહ- સ્ત્વમાપસ્ત્વં વ્યોમ ત્વમુ ધરણિરાત્મા ત્વમિતિ ચ | પરિચ્છિન્નામેવં ત્વયિ પરિણતા બિભ્રતુ ગિરં ન વિદ્મસ્તત્તત્વં વયમિહ તુ યત્ત્વં ન ભવસિ ||૨૬|| ત્રયીં ત્રિસ્ત્રો વૃત્તીસ્ત્રિભુવનમથો ત્રીનપિ સુરા- નકારાદ્યૈર્વર્ણૈસ્ત્રિભિરભિદધત્તીર્ણવિકૃતિ | તુરીયં તે ધામ ધ્વનિભિરવરુન્ધાનમણુભિઃ સમસ્તં વ્યસ્તં ત્વં શરણદ ગૃણાત્યોમિતિ પદમ ||૨૭|| ભવઃ શર્વો રુદ્રઃ પશુપતિરથોગ્રઃ સહ મહાં- સ્તથા ભીમેશાનાવિતિ યદભિધાનાષ્ટકમિદમ | અમુષ્મિન્પ્રત્યેકં પ્રવિચરતિ દેવ શ્રુતિરપિ પ્રિયાયાસ્મૈ ધામ્ને પ્રવિહિત નમસ્યોઽસ્મિ ભવતે ||૨૮|| નમો નેદિષ્ઠાય પ્રિયદવ દવિષ્ઠાય ચ નમો નમઃ ક્ષોદિષ્ઠાય સ્મરહર મહિષ્ઠાય ચ નમઃ | નમો વર્ષિષ્ઠાય ત્રિનયન યવિષ્ઠાય ચ નમો નમઃ સર્વસ્મૈ તે તદિદમિતિ શર્વાય ચ નમઃ ||૨૯|| બહુલરજસે વિશ્વોત્પત્તૌ ભવાય નમો નમઃ પ્રબલતમસે તત્સંહારે હરાય નમો નમઃ | જનસુખકૃતે સત્ત્વોદ્રિક્તૌ મૃડાય નમો નમઃ પ્રમહસિ પદે નિસ્ત્રૈગુણ્યે શિવાય નમો નમઃ ||૩૦|| કૃશપરિણતિ ચેતઃ ક્લેશવશ્યં ક્વ ચેદં ક્વ ચ તવ ગુણસીમોલ્લઙ્ઘિની શશ્વદ્રુદ્ધિઃ | ઇતિ ચકિતમમન્દીકૃત્ય માં ભક્તિરાધા- દ્વરદ ચરણયોસ્તે વાક્યપુષ્પોપહારમ || ૩૧|| અસિતગિરિસમં સ્યાત્કજ્જલં સિન્ધુપાત્રે સુરતરુવરશાખા લેખની પત્રમુર્વી | લિખતિ યદિ ગૃહીત્વા શારદા સર્વકાલં તદપિ તવ ગુણાનામીશ પારં ન યાતિ ||૩૨|| અસુરસુરમુનીન્દ્રૈરર્ચિતસ્યેન્દુમૌલે- ર્ગ્રથિતગુણમહિમ્નો નિર્ગુણસ્યેશ્વરસ્ય | સકલગણવરિષ્ઠઃ પુષ્પદન્તાભિધાનો રુચિરમલઘુવૃત્તૈઃ સ્તોત્રમેતચ્ચકાર ||૩૩|| અહરહરનવદ્યં ધૂર્જટેઃ સ્તોત્ર મેત- ત્પઠતિ પરમભક્ત્યા શુદ્ધચિત્તઃ પુમાન્યઃ | સ ભવતિ શિવલોકે રુદ્રતુલ્યસ્તથાઽત્ર પ્રચુરતરધનાયુઃ પુત્રવાન કીર્તિમાંશ્ચ ||૩૪|| મહેશાન્નાપરો દેવો મહિમ્નો નાપરા સ્તુતિઃ | અઘોરાન્નાપરો મન્ત્રો નાસ્તિ તત્ત્વં ગુરોઃ પરમ ||૩૫|| દીક્ષાદાનં તપસ્તીર્થમ જ્ઞાનં યાગાદિકાઃ ક્રિયાઃ | મહિમ્નઃ સ્તવપાઠસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ ||૩૬|| કુસુમદશનનામા સર્વગન્ધર્વરાજઃ શિશુશશિધરમૌલેર્દેવદેવસ્ય દાસઃ | સ ગુરુ** નિજમહિમ્નો ભ્રષ્ટ એવાસ્ય રોષા- ત્સ્તવનમિદમકાર્ષીદ્દિવ્યદિવ્યં મહિમ્નઃ ||૩૭|| સુરવર મુનિપૂજ્યં સ્વર્ગમોક્ષૈકહેતું પઠતિ યદિ મનુષ્યઃ પ્રાઞ્જલિર્નાન્યચેતાઃ | વ્રજતિ શિવસમીપં કિન્નરૈઃ સ્તૂયમાનઃ સ્તવનમિદમમોઘં પુષ્પદન્તપ્રણીતમ ||૩૮|| આસમાપ્તમિદં સ્તોત્રમ પુણ્યં ગન્ધર્વભાષિતમ | અનૌપમ્યં મનોહારિ શિવમીશ્વરવર્ણનમ ||૩૯|| ઇત્યેષા વાઙ્મયી પૂજા શ્રીમચ્છઙ્કરપાદયોઃ | અર્પિતા તેન દેવેશઃ પ્રીયતાં મે સદાશિવઃ ||૪૦|| તવ તત્વં ન જાનામિ કીદ્રુશોઽસિ મહેશ્વર | યાદ્રુશોઽસિ મહાદેવ તાદ્રુશાય નમો નમઃ |૪૧| એકકાલં દ્વિકાલં વા ત્રિકાલં યઃ પઠેન્નરઃ | સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે |૪૨| શ્રી પુષ્પદન્તમુખપઙ્કજનિર્ગતેન સ્તોત્રેણ કિલ્બિષહરેણ હરપ્રિયેણ | કણ્ઠસ્થિતેન પઠિતેન સમાહિતેન સુપ્રીણિતો ભવતિ ભૂતપતિર્મહેશઃ || ૪૩|| ઇતિ શ્રીપુષ્પદન્તવિરચિતં શિવમહિમ્નઃ સ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ || -------------------------------- પાઠભેદમ *કૃતપરિકરઃ **કલુ