This Page is courtesy of Sanskrit Documents List. Please send your corrections This stotra is also available in devanAgari PDF paashupatabrahmopanishhat.h paashupatabrahmavidyaasa.nvedyaM paramaaksharam.h . paramaanandasaMpuurNa.n raamachandrapadaM bhaje .. AUM bhadra.n karNebhiH shR^iNuyaama devaaH .. bhadraM pashyemaakshabhiryajatraaH .. sthiraira~NgaistushhTuvaa{\m+}sastanuubhiH .. vyashema devahita.n yadaayuH .. svasti na indro vR^iddhashravaaH .. svasti naH puushhaa vishvavedaaH .. svasti nastaarkshyo arishhTanemiH .. svasti no bR^ihaspatirdadhaatu .. AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. hariH AUM .. atha ha vai svayaMbhuurbrahmaa prajaaH sR^ijaaniiti kaamakaamo jaayate kaameshvaro vaishravaNaH . vaishravaNo brahmaputro vaalakhilyaH svayaMbhuvaM paripR^ichchhati jagataa.n kaa vidyaa kaa devataa jaagratturiiyayorasya ko devo yaani tasya vashaani kaalaaH kiyatpramaaNaaH kasyaaj~nayaa ravichandragrahaadayo bhaasante kasya mahimaa gaganasvaruupa etadaha.n shrotumichchhaami naanyo jaanaati tvaM bruuhi brahman.h . svayaMbhuuruvaacha kR^itsnajagataaM maatR^ikaa vidyaa dvitrivarNasahitaa dvivarNamaataa trivarNasahitaa . chaturmaatraatmako~Nkaaro mama praaNaatmikaa devataa . ahameva jagattrayasyaikaH patiH . mama vashaani sarvaaNi yugaanyapi . ahoraatraadayo matsa.nvardhitaaH kaalaaH . mama ruupaa ravestejashchandranakshatragrahatejaa.nsi cha . gagano mama trishaktimaayaasvaruupaH naanyo madasti . tamomaayaatmako rudraH saatvikamaayaatmako vishhNuu raajasamaayaatmako brahmaa . indraadayastaamasaraajasaatmikaa na saatvikaH ko.api aghoraH sarvasaadhaaraNasvaruupaH . samastayaagaanaa.n rudraH pashupatiH kartaa . rudro yaagadevo vishhNuradhvaryurhotendro devataa yaj~nabhug maanasaM brahma maaheshvaraM brahma maanasa.n ha.nsaH so.aha.n ha.nsa iti . tanmayayaj~no naadaanusa.ndhaanam.h . tanmayavikaaro jiivaH . paramaatmasvaruupo ha.nsaH . antarbahishcharati ha.nsaH . antargato.anakaashaantargatasuparNasvaruupo ha.nsaH . shhaNNavatitattvatantuvadvyakta.n chitsuutratrayachinmayalakshaNa.n navatattvatriraavR^ita.n brahmavishhNumaheshvaraatmakamagnitrayakalopeta.n chidgranthibandhanam.h . advaitagranthiH yaj~nasaadhaaraNaa~NgaM bahirantarjvalana.n yaj~naa~NgalakshaNabrahmasvaruupo ha.nsaH . upaviitalakshaNasuutrabrahmagaa yaj~naaH . brahmaa~NgalakshaNayukto yaj~nasuutram.h . tadbrahmasuutram.h . yaj~nasuutrasaMba.ndhii brahmayaj~naH . tatsvaruupo.a~Ngaani maatraaNi mano yaj~nasya ha.nso yaj~nasuutram.h . praNavaM brahmasuutraM brahmayaj~namayam.h . praNavaantarvartii ha.nso brahmasuutram.h . tadeva brahmayaj~namayaM mokshakramam.h . brahmasandhyaakriyaa manoyaagaH . sandhyaakriyaa manoyaagasya lakshaNam.h . yaj~nasuutrapraNavabrahmayaj~nakriyaayukto braahmaNaH . brahmacharyeNa haranti devaaH . ha.nsasuutracharyaa yaj~naaH . ha.nsapraNavayorabhedaH . ha.nsasya praarthanaastrikaalaaH . trikaalastrivarNaaH . tretaagnyanusandhaano yaagaH . tretaagnyaatmaakR^itivarNo~Nkaaraha.nsaanusandhaano.antaryaagaH . chitsvaruupavattanmaya.n turiiyasvaruupam.h . antaraaditye jyotiHsvaruupo ha.nsaH . yaj~naa~NgaM brahmasaMpattiH . brahmapravR^ittau tatpraNavaha.nsasuutreNaiva dhyaanamaacharanti . provaacha punaH svayaMbhuvaM pratijaaniite brahmaputro R^ishhirvaalakhilyaH . ha.nsasuutraaNi katisa.nkhyaani kiyadvaa pramaaNam.h . hR^idyaadityamariichiinaaM pada.n shhaNNavatiH . chitsuutraghraaNayoH svarnirgataa praNavadhaaraa shhaDa~NguladashaashiitiH . vaamabaahurdakshiNakaThyorantashcharati ha.nsaH paramaatmaa brahmaguhyaprakaaro naanyatra viditaH . jaananti te.amR^itaphalakaaH . sarvakaala.n ha.nsaM prakaashakam.h . praNavaha.nsaantardhyaanaprakR^iti.n vinaa na muktiH . navasuutraanparicharchitaan.h . te.api yadbrahma charanti . antaraaditye na j~naataM manushhyaaNaam.h . jagadaadityo rochata iti j~naatvaa te martyaa vibudhaastapana praarthanaayuktaa aacharanti . vaajapeyaH pashuhartaa adhvaryurindro devataa ahi.nsaa dharmayaagaH paramaha.nso.adhvaryuH paramaatmaa devataa pashupatiH brahmopanishhado brahma . svaadhyaayayuktaa braahmaNaashcharanti . ashvamedho mahaayaj~nakathaa . tadraaj~naa brahmacharyamaacharanti . sarveshhaaM puurvoktabrahmayaj~nakramaM muktikramamiti brahmaputraH provaacha . udito ha.nsa R^ishhiH . svayaMbhuustirodadhe . rudro brahmopanishhado ha.nsajyotiH pashupatiH praNavastaarakaH sa eva.n veda . ha.nsaatmamaalikaavarNabrahmakaalaprachoditaa . paramaatmaa pumaaniti brahmasaMpattikaariNii .. 1.. adhyaatmabrahmakalpasyaakR^itiH kiidR^ishii kathaa . brahmaj~naanaprabhaasandhyaakaalo gachchhati dhiimataam.h . ha.nsaakhyo devamaatmaakhyamaatmatattvaprajaa katham.h .. 2.. antaHpraNavanaadaakhyo ha.nsaH pratyayabodhakaH . antargatapramaaguuDha.n j~naananaala.n viraajitam.h .. 3.. shivashaktyaatmaka.n ruupa.n chinmayaanandaveditam.h . naadabindukalaa triiNi netra.n vishvavicheshhTitam.h .. 4.. triya~Ngaani shikhaa triiNi dvitraaNaa.n sa.nkhyamaakR^itiH . antarguuDhapramaa ha.nsaH pramaaNaannirgataM bahiH .. 5.. brahmasuutrapada.n j~neyaM braahma.n vidhyuktalakshaNam.h . ha.nsaarkapraNavadhyaanamityukto j~naanasaagare .. 6.. etadvij~naanamatreNa j~naanasaagarapaaragaH . svataH shivaH pashupatiH saakshii sarvasya sarvadaa .. 7.. sarveshhaa.n tu manastena prerita.n niyamena tu . vishhaye gachchhati praaNashcheshhTate vaagvadatyapi .. 8.. chakshuH pashyati ruupaaNi shrotra.n sarva.n shR^iNotyapi . anyaani kaani sarvaaNi tenaiva preritaani tu .. 9.. sva.n sva.n vishhayamuddishya pravartante nirantaram.h . pravartakatva.n chaapyasya maayayaa na svabhaavataH .. 10.. shrotramaatmani chaadhyasta.n svayaM pashupatiH pumaan.h . anupravishya shrotrasya dadaati shrotrataa.n shivaH .. 11.. manaH svaatmani chaadhyastaM pravishya parameshvaraH . manastva.n tasya sattvastho dadaati niyamena tu .. 12.. sa eva viditaadanyastathaivaaviditaadapi . anyeshhaamindriyaaNaa.n tu kalpitaanaamapiishvaraH .. 13.. tattadruupamanu praapya dadaati niyamena tu . tatashchakshushcha vaakchaiva manashchaanyaani khaani cha .. 14.. na gachchhanti svaya.njyotiHsvabhaave paramaatmani . akartR^ivishhayapratyakprakaasha.n svaatmanaiva tu .. 15.. vinaa tarkapramaaNaabhyaaM brahma yo veda veda saH . pratyagaatmaa para.njyotirmaayaa saa tu mahattamaH .. 16.. tathaa sati kathaM maayaasaMbhavaH pratyagaatmani . tasmaattarkapramaaNaabhyaa.n svaanubhuutyaa cha chidghane .. 17.. svaprakaashaikasa.nsiddhe naasti maayaa paraatmani . vyaavahaarikadR^ishhTyeya.n vidyaavidyaa na chaanyathaa .. 18.. tattvadR^ishhTyaa tu naastyeva tattvamevaasti kevalam.h . vyaavahaarika dR^ishhTistu prakaashaavyabhichaaritaH .. 19.. prakaasha eva satata.n tasmaadadvaita eva hi . advaitamiti choktishcha prakaashaavyabhichaarataH .. 20.. prakaasha eva satata.n tasmaanmauna.n hi yujyate . ayamartho mahaanyasya svayameva prakaashitaH .. 21.. na sa jiivo na cha brahmaa na chaanyadapi ki.nchana . na tasya varNaa vidyante naashramaashcha tathaiva cha .. 22.. na tasya dharmo.adharmashcha na nishhedho vidhirna cha . yadaa brahmaatmaka.n sarva.n vibhaati tata eva tu .. 23.. tadaa duHkhaadibhedo.ayamaabhaaso.api na bhaasate . jagajjiivaadiruupeNa pashyannapi paraatmavit.h .. 24.. na tatpashyati chidruupaM brahmavastveva pashyati . dharmadharmitvavaartaa cha bhede sati hi bhidyate .. 25.. bhedaabhedastathaa bhedaabhedaH saakshaatparaatmanaH . naasti svaatmaatirekeNa svayamevaasti sarvadaa .. 26.. brahmaiva vidyate saakshaadvastuto.avastuto.api cha . tathaiva brahmavijj~naanii ki.n gR^ihNaati jahaati kim.h .. 27.. adhishhThaanamanaupamyamavaa~Nmanasagocharam.h . yattadadreshyamagraahyamagotra.n ruupavarjitam.h .. 28.. achakshuHshrotramatyartha.n tadapaaNipada.n tathaa . nitya.n vibhu.n sarvagata.n susuukhma.n cha tadavyayam.h .. 29.. brahmaivedamamR^ita.n tatpurastaad\- brahmaanandaM parama.n chaiva pashchaat.h . brahmaanandaM parama.n dakshiNe cha brahmaanandaM parama.n chottare cha .. 30.. svaatmanyeva svaya.n sarva.n sadaa pashyati nirbhayaH . tadaa mukto na muktashcha baddhasyaiva vimuktataa .. 31.. eva.nruupaa paraa vidyaa satyena tapasaapi cha . brahmacharyaadibhirdharmairlabhyaa vedaantavartmanaa .. 32.. svashariire svaya.njyotiHsvaruupaM paaramaarthikam.h . kshiiNadoshhaH prapashyanti netare maayayaavR^itaaH .. 33.. eva.n svaruupavij~naana.n yasya kasyaasti yoginaH . kutrachidgamana.n naasti tasya saMpuurNaruupiNaH .. 34.. aakaashameka.n saMpuurNa.n kutrachinna hi gachchhati . tadvadbrahmaatmavichchhreshhThaH kutrachinnaiva gachchhati .. 35.. abhakshyasya nivR^ittyaa tu vishuddha.n hR^idayaM bhavet.h . aahaarashuddhau chittasya vishuddhirbhavati svataH .. 36.. chittashuddhau kramaajj~naana.n truTyanti granthayaH sphuTam.h . abhakshyaM brahmavij~naanavihiinasyaiva dehinaH .. 37.. na samyagj~naaninastadvatsvaruupa.n sakala.n khalu . ahamanna.n sadaannaada iti hi brahmavedanam.h .. 38.. brahmavidgrasati j~naanaatsarvaM brahmaatmanaiva tu . brahmakshatraadika.n sarva.n yasya syaadodana.n sadaa .. 39.. yasyopasechanaM mR^ityusta.n j~naanii taadR^ishaH khalu . brahmasvaruupavij~naanaajjagadbhojyaM bhavetkhalu .. 40.. jagadaatmatayaa bhaati yadaa bhojyaM bhavettadaa . brahmasvaatmatayaa nityaM bhakshita.n sakala.n tadaa .. 41.. yadaabhaasena ruupeNa jagadbhojyaM bhaveta tat.h . maanataH svaatmanaa bhaataM bhakshitaM bhavati dhruvam.h .. 42.. svasvaruupa.n svayaM bhu~Nkte naasti bhojyaM pR^ithak svataH . asti chedastitaaruupaM brahmaivaastitvalakshaNam.h .. 43.. astitaalakshaNaa sattaa sattaa brahma na chaaparaa . naasti sattaatirekeNa naasti maayaa cha vastutaH .. 44.. yoginaamaatmanishhThaanaaM maayaa svaatmani kalpitaa . saakshiruupatayaa bhaati brahmaj~naanena baadhitaa .. 45.. brahmavij~naanasaMpannaH pratiitamakhila.n jagat.h . pashyannapi sadaa naiva pashyati svaatmanaH pR^ithak.h .. 46.. ityupanishhat.h .. AUM bhadra.n karNebhiH shR^iNuyaama devaaH .. bhadraM pashyemaakshabhiryajatraaH .. sthiraira~NgaistushhTuvaa{\m+}sastanuubhiH .. vyashema devahita.n yadaayuH .. svasti na indro vR^iddhashravaaH .. svasti naH puushhaa vishvavedaaH .. svasti nastaarkshyo arishhTanemiH .. svasti no bR^ihaspatirdadhaatu .. AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. hariH AUM tatsat.h .. iti paashupatabrahmopanishhatsamaaptaa ..